Қазақстандағы дербес деректер туралы заң 21.09.2026 бастап: не міндетті
KEMEL.TECH · Жаңартылған:
Қазақстанда дербес деректерді қорғау шаралары оператор санатына байланысты, ол оның цифрлық объектілеріндегі бірегей адамдардың жалпы санымен анықталады: 10 000-ға дейін — шағын, 10 000-нан 500 000-ға дейін — орта, 500 000-нан бастап — ірі. Шектеулі қолжетімді деректер өңделсе, санат бір деңгейге жоғарылайды. Деректер ағып кеткенде уәкілетті органға бір жұмыс күні ішінде хабарлау керек.
Компания санатын қалай анықтау керек
Барлық жүйелеріңізде дербес деректері бар бірегей адамдардың жалпы санын санаңыз: клиенттер, қызметкерлер, үміткерлер, жазылушылар. Бұл жылдық көрсеткіш емес, дербес деректер субъектілерінің жалпы саны.
Компаниялар тобы үшін санат әр заңды тұлғаға жеке анықталады. «ДД туралы заң» бетіндегі калькулятор 5 минутта шамамен нәтиже береді. Бұл заңгерлік кеңес емес.
- Шағын: 10 000 адамға дейін.
- Орта: 10 000-нан 500 000 адамға дейін.
- Ірі: 500 000 адамнан бастап.
- Шектеулі қолжетімді деректер санатты бір деңгейге арттырады.
Әр санатқа не қажет
- Шағын: жауапты тұлға, ішкі құжаттар, қолжетімділікті ажырату, журналдар, резервтік көшірмелер, антивирус, қорғалған арналар. Заң бойынша пентест талап етілмейді.
- Орта: базалық шаралардың бәрі, сонымен қатар осалдықтарды талдау, қызметкерлерді мерзімді оқыту, инциденттерге ден қою тәртібі және заңның сақталуын ішкі бақылау.
- Ірі: орта санаттағының бәрі, сонымен қатар қорғалу деңгейін бағалау, ену тестілеуі, ДД қорғау шараларының тәуелсіз аудиті және киберқауіпсіздік оқиғаларының мониторингі.
Шектеулі қолжетімді деректер
Мұндай деректерді жинау мен өңдеуге тек Қазақстан Республикасындағы цифрлық объектілерде рұқсат етіледі, ал криптоқорғау СТ РК 1073-2007 бойынша жүзеге асырылады (01.01.2027 бастап — СТ РК 1073-2025).
Қауіпсіздік журналдары да дербес деректерді қамтуы мүмкін: IP-мекенжайлар, логиндер, аты-жөні, кейде ЖСН. Сондықтан мониторингті қосқанда мұндай өрістерді жазбас бұрын жасыру маңызды.
Нормативтік база
- ҚР «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» № 94-V Заңы, 25-1-бап (24.06.2026 жылғы № 326-VIII Заңымен өзгертілген редакцияда).
- ДД қорғау шараларын жүзеге асыру қағидалары (№ 179/НҚ бұйрығы, министрліктің № 534/НҚ бұйрығымен өзгертілген редакцияда).
- ДД қауіпсіздігінің бұзылуы туралы хабарлау қағидалары (№ 481/НҚ бұйрығы).
- Жауапкершілік — ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 79-бабы.
Неден бастау керек
- ДД субъектілерінің санын санап, санатты анықтау.
- ДД қорғауға жауаптыны тағайындап, ішкі құжаттарды бекіту.
- Журналдар жүргізу: қолжетімділік, инциденттер, резервтік көшіру.
- Деректер ағып кетуіне ден қою регламентін және хабарлама үлгісін жасау.
- Орта және ірі операторлар үшін: осалдықтарды талдау немесе пентест жүргізіп, қызметкерлерді оқыту.
Жиі қойылатын сұрақтар
- ДД туралы заң бойынша пентест қажет пе?
- Ірі операторлар (500 000 адамнан бастап) үшін заң қорғалу деңгейін бағалауды және ену тестілеуін, сондай-ақ тәуелсіз аудитті көздейді. Шағын компаниялар үшін пентест заңмен талап етілмейді. Орта компанияларға осалдықтарды талдау міндетті.
- ДД туралы заң бойынша тексеруді кім жүргізеді?
- Тексеруді уәкілетті орган жүргізеді. Бұзушылықтар үшін жауапкершілік ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 79-бабында көзделген.
- Жаңа талаптар қай күннен бастап қолданылады?
- 25-1-бап бойынша ДД қорғау шаралары 21.09.2026 бастап қолданылады. Шектеулі қолжетімді деректер үшін СТ РК 1073-2025 стандартына көшу — 01.01.2027 бастап.